Adaptogeny – co to właściwie znaczy?
Najprościej mówiąc, mianem adaptogenów określa się wybrane substancje pochodzenia naturalnego, przede wszystkim roślinnego, które są badane w kontekście zdolności organizmu do przystosowywania się do różnych czynników stresowych.
Sama nazwa pochodzi od słowa „adaptacja”, czyli przystosowanie. Nie chodzi jednak o jeden konkretny efekt ani o „wyłączenie” stresu. Pojęcie adaptogenu odnosi się raczej do wspierania naturalnych mechanizmów, dzięki którym organizm reaguje na zmieniające się warunki.
Adaptogeny nie są też nowym odkryciem. Wiele roślin zaliczanych dziś do tej grupy ma długą historię stosowania w tradycyjnych systemach zielarskich. Współcześnie stały się natomiast przedmiotem zainteresowania naukowców i producentów suplementów.
Jak działają adaptogeny?
Żeby zrozumieć ideę adaptogenów, warto najpierw pomyśleć o stresie szerzej niż tylko o zdenerwowaniu przed ważnym spotkaniem.
Dla organizmu obciążeniem może być intensywny wysiłek, niewystarczająca regeneracja, napięcie emocjonalne czy długotrwałe funkcjonowanie na wysokich obrotach. Organizm stale próbuje zachować równowagę i dostosować swoją reakcję do aktualnej sytuacji.
Właśnie dlatego adaptogeny są przedmiotem badań dotyczących m.in. reakcji organizmu na stres, zmęczenia, funkcji poznawczych czy wydolności. Trzeba jednak pamiętać, że „adaptogen” to szeroka kategoria, a poszczególne rośliny różnią się składem i właściwościami. Nie należy więc traktować wszystkich adaptogenów tak samo.
Jakie są najpopularniejsze adaptogeny?
Lista roślin określanych tym mianem jest długa, ale kilka nazw pojawia się szczególnie często.
Ashwagandha (Withania somnifera) to prawdopodobnie jeden z najbardziej rozpoznawalnych obecnie adaptogenów. Jej korzeń od dawna wykorzystywany jest w tradycyjnym zielarstwie indyjskim. W suplementach można spotkać zarówno sproszkowany surowiec, jak i standaryzowane ekstrakty.
Różeniec górski (Rhodiola rosea) jest rośliną naturalnie występującą m.in. w chłodnych, górskich rejonach Europy i Azji. Charakterystycznymi związkami występującymi w jego korzeniu są m.in. rozawiny i salidrozyd.
Bacopa monnieri, czyli bakopa drobnolistna, również ma długą historię wykorzystania w tradycyjnych praktykach zielarskich. Ważną grupę jej naturalnych składników stanowią bakozydy.
Gotu kola (Centella asiatica), znana w Polsce jako wąkrota azjatycka, to kolejna roślina wykorzystywana od wieków w Azji, którą można spotkać również we współczesnych preparatach roślinnych.
Do szeroko rozumianej grupy adaptogenów zaliczane bywają także m.in. cytryniec chiński czy niektóre grzyby wykorzystywane tradycyjnie w Azji.
Adaptogen adaptogenowi nierówny
Jeżeli zaczynamy interesować się suplementami zawierającymi adaptogeny, sama nazwa rośliny na etykiecie mówi jeszcze stosunkowo niewiele.
Znaczenie ma przede wszystkim rodzaj zastosowanego surowca, jego ilość, forma ekstraktu oraz standaryzacja.
Standaryzowany ekstrakt oznacza, że producent określa zawartość wybranych charakterystycznych związków. W przypadku ashwagandhy mogą to być np. witanolidy, a w przypadku bacopy – bakozydy. Dzięki temu można dokładniej określić, co znajduje się w danej porcji produktu.
Warto więc czytać pełny skład zamiast kierować się wyłącznie dużym napisem „adaptogen” na przedniej części opakowania.
Czy adaptogeny są dla każdego?
Naturalne pochodzenie składnika nie oznacza automatycznie, że może być stosowany przez każdego i w każdej sytuacji.
Poszczególne ekstrakty roślinne mogą mieć własne przeciwwskazania i wchodzić w interakcje z lekami. Szczególną ostrożność powinny zachować m.in. osoby przyjmujące leki, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz osoby z chorobami przewlekłymi. W takich sytuacjach decyzję o suplementacji warto wcześniej omówić z lekarzem lub farmaceutą.
Suplementy nie zastępują również podstaw, takich jak zróżnicowana dieta, sen, odpoczynek i regularna aktywność fizyczna.
Adaptogeny – od czego zacząć?
Nie trzeba od razu znać nazw wszystkich ekstraktów i substancji aktywnych. Na początku wystarczy zapamiętać jedną rzecz: adaptogeny to nie jeden składnik, lecz grupa różnych substancji naturalnych, najczęściej pochodzenia roślinnego.
Jeśli chcesz poznać je bliżej, warto zacząć od sprawdzenia poszczególnych roślin, ich ekstraktów, standaryzacji oraz sposobu stosowania. W kategorii Adaptogeny Bio Herbs znajdziesz preparaty zawierające m.in. ashwagandhę, różeniec górski, bacopę i gotu kolę, a także produkty łączące kilka ekstraktów roślinnych.
PODSUMOWANIE
Adaptogeny to określenie stosowane wobec grupy substancji naturalnych kojarzonych z przystosowywaniem się organizmu do różnych czynników stresowych. Do najbardziej znanych należą ashwagandha, różeniec górski, bacopa i gotu kola. Poszczególne adaptogeny różnią się jednak składem i właściwościami, dlatego przed wyborem suplementu warto zwrócić uwagę na zastosowany ekstrakt, jego ilość i standaryzację.
Zobacz kategorię: Adaptogeny Bio Herbs
Nowości
